De wijzen van gewaarworden

Aandacht kan zich vernauwen tot één object, een plek in het lichaam, een gedachte of sensatie. Het bredere veld trekt zich samen op een doel.

Observeren dient precisie en fijnmazig onderzoek. Wanneer het chronisch wordt vastgehouden, kan het vermoeien en destabiliseren.

Groothoekig, periferisch gewaarzijn mag zicht, geluid en lichamelijke aanwezigheid tegelijk omvatten, zonder te selecteren of vast te grijpen.

Schouwen vraagt geen enkele inspanning. De ogen kunnen verzachten en het zenuwstelsel kan tot rust komen.

Aandacht kan glijden van het schouwen van het panoramische veld naar het observeren in een smalle focus — en weer naar buiten toe.

Het is geen schakelaar of concentratieoefening. Vernauwing kan worden herkend als een vrijwillige samentrekking van een open veld, dat zich naar wens weer kan ontspannen.

Schouwen en observeren kunnen samensmelten binnen de doorvoelde, somatische werkelijkheid.

Spanning in de kaak of warmte in de borst kan helder worden gevoeld, zonder de openheid van de omringende ruimte te verliezen.

De getuige is geen “stille waarnemer”. Observeren is op zichzelf een vernauwende modus; de getuige een waarnemer noemen zou deze binden aan een selectieve focus.

De stille getuige is de neutrale stilte voorafgaand aan elke beweging van aandacht. Het omvat de paradox van elke modus tegelijk, en vanuit dit soort stilte — en vanuit kwamentropie — ontvouwen zich de intuïtieve aanwijzingen van de Companion.

Warmte kan de mobiliserende energie van het organisme zijn. Aan zichzelf overgelaten zoekt het een weg om zich te uiten, te verspreiden en op te lossen — naar buiten uitstralend en tot rust komend.

Wanneer expressie onveilig voelt, kunnen spieren zich eromheen klemmen — in het middenrif, de keel of de kaak. Vastgehouden achter deze samentrekking kan warmte zich verdichten tot branden. Het ongemak is wellicht minder de warmte zelf dan het vasthouden eromheen.

“Jij maakt me boos.” “Dit werk verwoest mijn rust.” Zo’n syntaxis kan een handelende kracht buiten en een slachtoffer vanbinnen plaatsen, waardoor de verantwoordelijkheid naar buiten wordt verlegd en relaties vastlopen in beschuldiging en tegenbeschuldiging.

Aandacht schenkend aan het levende proces (Rheomode X), kan boosheid worden ervaren als een samentrekking en een betekenis die hier in het gewaarzijn opkomt — en handelingsruimte kan zich weer openen.